فریضهی زکات
«زکات» یکی از عوامل مهمّ عدالت اجتماعی و مبارزه با فقر و محرومیّت و پرکردن فاصلههای طبقاتی و تقویت بنیهی مالی حکومت اسلامی و پاکسازی روح و جان از حبّ دنیا و مالپرستی و وسیلهی بسیار مؤثّری است برای قرب
نویسنده: آیة الله العظمی مکارم شیرازی
یا عَلیُّ، مَن مَنَعَ قیراطاً مِن زَکاةِ مالِهِ فَلَیسَ بِمؤمِنٍ وَ لا مُسلِمٍ وَ لاکَرامَةَ.
ای علی، هر که قیراطی از زکات مالش را نپردازد نه مؤمن است و نه مسلمان و نه ارزشی در پیشگاه خدا دارد.
بحارالانوار، ج 77، ص 58
«زکات» یکی از عوامل مهمّ عدالت اجتماعی و مبارزه با فقر و محرومیّت و پرکردن فاصلههای طبقاتی و تقویت بنیهی مالی حکومت اسلامی و پاکسازی روح و جان از حبّ دنیا و مالپرستی و وسیلهی بسیار مؤثّری است برای قرب الهی.
در روایات اسلامی تعبیراتی آمده که نشان میدهد ترک زکات در حدّ کفر است و شبیه تعبیری است که در آیات 6 تا 8 سورهی فصّلت آمده، از جمله:
در حدیثی از امام صادق (علیه السلام) می خوانیم که از جمله وصایای رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به امام علی (علیه السلام) این بود: «یا علیُّ، کَفَرَ بِاللهِ العَظیمِ مِن هذِهِ الاُمَّةِ عَشَرَةٌ:... وَ مانِعُ الزَّکاةِ... یا عَلیُّ مَن مَنَعَ قیراطاً مِن زَکاةِ مالِهِ فَلَیسَ بِمؤمِنٍ وَ لا بِمُسلِمٍ وَ لا کَرامَةَ. یا علیُّ تارِکُ الزَّکاةِ یَسألُ الرَّجعَةَ إلی الدُّنیا وَ ذَلکَ قَولُ الله تَبارَکَ وَ تَعالی (حَتَّی إذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ المَوتُ قَالَ رَبِّ ارجِعُونِ) (2)؛ ای علی، ده طایفه از این امّت به خداوند بزرگ کافر شدهاند و یکی از این ده گروه را مانع الزکاة شمرد... سپس فرمود: ای علی، هر که قیراطی از زکات مالش را نپردازد نه مؤمن است و نه مسلمان و نه ارزشی در پیشگاه خدا دارد. ای علی، ترککنندهی زکات هنگام مرگ تقاضای بازگشت به این دنیا (برای جبران گناه عظیم خود میکند، امّا پذیرفته نمیشود) و این همان است که خداوند در قرآن به آن اشاره فرموده: (آنان همچنان به راه غلط خود ادامه میدهند) تا زمانی که مرگ یکی از آنان فرا رسد، میگوید: پروردگارا، مرا بازگردانید». (3)
در حدیث دیگری امام صادق (علیه السلام) فرمود: «إنَّ اللهَ فَرَضَ لِلفُقَراءِ فی أموالِ الأغنیاءِ فَریضَةً لایُحمَدونَ بأدائِها وَ هِیَ الزَّکاةُ بِها حَقَنُوا دِماءَهُم وَ بِها سُمُّوا مُسلمینَ؛ خداوند بزرگ برای فقیران در اموال اغنیا فریضهای قرار داده که جز با ادای آن شایستهی ستایش نیستند و آن زکات است که با آن خون خود را حفظ میکنند و نام مسلمان بر ایشان نهاده میشود». (4)
و در حدیث دیگری فرمود: «مَن مَنَعَ قیراطاً مِن الزَّکاةِ فَلیَمُت إن شاءَ یَهودِیّاً أو نَصرانِیّاً؛ هر که قیراطی از زکات را منع کند یا باید یهودی از دنیا برود یا نصرانی». (5)
مکارم شیرازی، ناصر، (1390) انوار هدایت (مجموعه مباحث اخلاقی)؛ قم: انتشارات امام علی بن ابی طالب (ع)، چاپ اول.
ای علی، هر که قیراطی از زکات مالش را نپردازد نه مؤمن است و نه مسلمان و نه ارزشی در پیشگاه خدا دارد.
بحارالانوار، ج 77، ص 58
نور هدایت
افزون بر حدیث مورد بحث، آیهی شریفهی «(الَّذِینَ لایُؤتُونَ الزَّکَوةَ وَ هُم بِالأخِرَةِ هُم کَافِرُونَ)؛ کسانی که زکات نمیپردازند و آخرت را منکرند». (1) با تعبیر تکان دهندهاش تأکید دیگری است بر اهمّیّت این فریضهی اسلامی؛ خواه به معنای زکات واجب باشد یا به مفهوم وسیع و گستردهتر.«زکات» یکی از عوامل مهمّ عدالت اجتماعی و مبارزه با فقر و محرومیّت و پرکردن فاصلههای طبقاتی و تقویت بنیهی مالی حکومت اسلامی و پاکسازی روح و جان از حبّ دنیا و مالپرستی و وسیلهی بسیار مؤثّری است برای قرب الهی.
در روایات اسلامی تعبیراتی آمده که نشان میدهد ترک زکات در حدّ کفر است و شبیه تعبیری است که در آیات 6 تا 8 سورهی فصّلت آمده، از جمله:
در حدیثی از امام صادق (علیه السلام) می خوانیم که از جمله وصایای رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به امام علی (علیه السلام) این بود: «یا علیُّ، کَفَرَ بِاللهِ العَظیمِ مِن هذِهِ الاُمَّةِ عَشَرَةٌ:... وَ مانِعُ الزَّکاةِ... یا عَلیُّ مَن مَنَعَ قیراطاً مِن زَکاةِ مالِهِ فَلَیسَ بِمؤمِنٍ وَ لا بِمُسلِمٍ وَ لا کَرامَةَ. یا علیُّ تارِکُ الزَّکاةِ یَسألُ الرَّجعَةَ إلی الدُّنیا وَ ذَلکَ قَولُ الله تَبارَکَ وَ تَعالی (حَتَّی إذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ المَوتُ قَالَ رَبِّ ارجِعُونِ) (2)؛ ای علی، ده طایفه از این امّت به خداوند بزرگ کافر شدهاند و یکی از این ده گروه را مانع الزکاة شمرد... سپس فرمود: ای علی، هر که قیراطی از زکات مالش را نپردازد نه مؤمن است و نه مسلمان و نه ارزشی در پیشگاه خدا دارد. ای علی، ترککنندهی زکات هنگام مرگ تقاضای بازگشت به این دنیا (برای جبران گناه عظیم خود میکند، امّا پذیرفته نمیشود) و این همان است که خداوند در قرآن به آن اشاره فرموده: (آنان همچنان به راه غلط خود ادامه میدهند) تا زمانی که مرگ یکی از آنان فرا رسد، میگوید: پروردگارا، مرا بازگردانید». (3)
در حدیث دیگری امام صادق (علیه السلام) فرمود: «إنَّ اللهَ فَرَضَ لِلفُقَراءِ فی أموالِ الأغنیاءِ فَریضَةً لایُحمَدونَ بأدائِها وَ هِیَ الزَّکاةُ بِها حَقَنُوا دِماءَهُم وَ بِها سُمُّوا مُسلمینَ؛ خداوند بزرگ برای فقیران در اموال اغنیا فریضهای قرار داده که جز با ادای آن شایستهی ستایش نیستند و آن زکات است که با آن خون خود را حفظ میکنند و نام مسلمان بر ایشان نهاده میشود». (4)
و در حدیث دیگری فرمود: «مَن مَنَعَ قیراطاً مِن الزَّکاةِ فَلیَمُت إن شاءَ یَهودِیّاً أو نَصرانِیّاً؛ هر که قیراطی از زکات را منع کند یا باید یهودی از دنیا برود یا نصرانی». (5)
پینوشتها:
1. سورهی فصّلت، آیهی 7.
2. سورهی مؤمنون، آیهی 99.
3. کتاب من لایحضره الفقیه، ج 4، ص 267.
4. بحارالانوار، ج 96، ص 10.
5. رجوع شود به: تفسیر نمونه، ذیل آیات 6- 8 سورهی فصّلت.
مکارم شیرازی، ناصر، (1390) انوار هدایت (مجموعه مباحث اخلاقی)؛ قم: انتشارات امام علی بن ابی طالب (ع)، چاپ اول.
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}